Wat te doen bij 'fisheyes' in je epoxy topcoat?

Marco de Wit

Meubelmaker en epoxy specialist

Je staat net klaar met je epoxy topcoat en dan zie het gebeuren: van die vervelende kraters die lijken op vissenogen. Het voelt even als een domper, maar maak je geen zorgen.

Visuele kenmerken

Dit probleem komt vaker voor dan je denkt en het is bijna altijd te fixen. In deze gids leg ik je precies uit wat fisheyes zijn, hoe je ze voorkomt en wat je kunt doen als ze al in je laag zitten. Geen ingewikkelde theorie, maar praktische stappen die je direct kunt toepassen in je workshop.

Het verschil met luchtbellen

Fisheyes zijn kleine ronde kraters in je epoxy laag die ontstaan door oppervlaktespanning.

Siliconenbesmetting

Ze zien eruit als kleine holletjes met een verhoogde rand eromheen, net als viskraters in water. De diameter varieert meestal van 1 tot 5 millimeter. Je ziet ze vaak pas na het uitharden, soms zelfs pas als je begint met schuren.

Vet en olie op het oppervlak

Luchtbellen zijn vaak kleiner en meer verspreid, terwijl fisheyes juist groter zijn en een duidelijke rand hebben. Een luchtbubbel zit vaak in de laag zelf, maar een fisheye ontstaat aan het oppervlak.

Verkeerde mengverhouding

Bij luchtbellen zie je soms een fijne belstructuur, bij fisheyes is het één duidelijk krater.

Alkalische reiniging

Ook de oorzaak is anders: luchtbellen komen door roeren of temperatuurverschillen, fisheyes door besmetting. De boosdoener nummer één is siliconen. Die zitten in bijna alles: handcrème, polijstmiddelen, schoonmaakdoekjes, zelfs in de luchtverfrisser. Een minimale hoeveelheid is al genoeg om je hele oppervlak te verpesten.

Mechanisch opruwen

Siliconen zijn niet oplosbaar in epoxy, dus ze blijven op het oppervlak drijven en duwen de hars weg. Vet van je vingers, olie van houtbewerking of resten van oude waslagen kunnen ook fisheyes veroorzaken.

Een hechttreksterkte van minimaal 1,5 N/mm² is nodig voor intensief gebruik volgens de normen voor epoxyvloeren.

UV-vettest

Hout bevat van nature oliën, vooral bij zachte soorten zoals grenen of vuren. Als je niet goed ontvet, blijft er een onzichtbare film achter die de hechting verstoort. Ook werktafels kunnen vetresten bevatten die overgedragen worden.

Hoewel dit minder vaak voorkomt, kan een verkeerde verhouding tussen hars en harder zorgen voor een te lage viscositeit. De hars wordt dan te dun en reageert gevoeliger op oppervlakteverontreiniging.

Back-rolling techniek

Controleer altijd de verhouding volgens de fabrikant en meng grondig zonder te veel lucht toe te voegen. Begin met een grondige reiniging met een alkalisch schoonmaakmiddel. Gebruik een neutrale zeep zonder toevoegingen, vermijd alles wat siliconen of parfum bevat.

Spoel het oppervlak daarna goed af met schoon water en laat het volledig drogen.

Toevoegen van anti-siliconen druppels

Werk altijd met schone doekjes en handschoenen. Schuur het oppervlak licht op met schuurpapier korrel 120 tot 180. Dit verwijdert niet alleen verontreinigingen maar verbetert ook de mechanische hechting.

Verwijder het stof daarna met een pluisvrije doek en een beetje isopropylalcohol. Zorg dat je werktafel ook schoon is.

Terugschuren van de laag

Test je oppervlak met een UV-lichtje. Vet en siliconen lichten op onder UV, waardoor je onzichtbare verontreinigingen kunt opsporen.

Handig voor houten ondergronden waar je niet direct vet ziet. Doe deze test voordat je begint met gieten. Als je direct na het gieten fisheyes ziet, probeer dan back-rolling. Gebruik een pluizige roller en rol zachtjes over het oppervlak zonder druk uit te oefenen.

Intensief ontvetten

Dit breekt de oppervlaktespanning en verspreidt de hars gelijkmatig. Werk snel, want epoxy begint al te reageren na enkele minuten.

Voor noodgevallen kun je een anti-siliconen toevoeging gebruiken. Voeg 0,5 tot 1 procent toe aan je mengsel. Dit zijn speciale additieven die de oppervlaktespanning verlagen en fisheyes voorkomen.

Een nieuwe topcoat aanbrengen

Gebruik dit alleen als het echt nodig is, want het kan de glans beïnvloeden. Als de laag al uitgehard is, moet je terug naar de basis.

Schuur de beschadigde zones weg met schuurpapier korrel 80 tot 120. Werk stapsgewijs en controleer regelmatig. Verwijder al het stof met een stofzuiger en een pluisvrije doek.

Wasbenzine

Na het schuren, en zeker bij het herstellen van doffe plekken op een epoxy aanrechtblad, moet je het oppervlak intensief ontvetten. Gebruik een speciale epoxy-ontvetter of isopropylalcohol.

Wrijf het oppervlak droog en laat het volledig verdampen. Herhaal dit proces indien nodig. Breng een nieuwe laag epoxy aan met de juiste mengverhouding.

Goedkope thinner

Zorg dat de temperatuur tussen 18 en 25 graden is en werk in een stofvrije omgeving. Gebruik een schone mengemmer en roer zachtjes om lucht te vermijden.

Laat de laag volledig uitharden voordat je verder gaat. Wasbenzine bevat vaak siliconen en andere toevoegingen die fisheyes veroorzaken.

Schoonmaakdoekjes met lotion

Het is een aardoliederivaat en niet geschikt voor epoxy oppervlakken. Gebruik in plaats daarvan isopropylalcohol of een speciale epoxy-ontvetter. Goedkope thinners bevatten vaak onbekende toevoegingen die vet en siliconen kunnen bevatten. Begrijp waarom olie niet hecht op epoxy; ze zijn simpelweg niet zuiver genoeg voor dit type werk.

Kies voor een hoogwaardige, siliconenvrije thinner als je een oplosmiddel nodig hebt. Deze doekjes zijn een ramp voor epoxy.

Flow control additieven

Ze bevatten verzorgende middelen, parfum en siliconen die direct op je werk terechtkomen. Gebruik altijd schone, pluisvrije doekjes zonder toevoegingen. Voor een perfecte afwerking moet je epoxy vetvrij maken. Flow control additieven zijn speciale toevoegingen die de vloeibaarheid van epoxy verbeteren.

Ze zorgen voor een gelijkmatige verdeling en voorkomen kraters. Populaire merken zijn die van Smooth-On of Epodex, prijzen liggen tussen 10 en 20 euro per flesje.

Speciale primers

Ze zijn eenvoudig toe te voegen aan je mengsel. Primeren voor epoxy zorgen voor een betere hechting en voorkomen verontreinigingen. Merken zoals Sikkens of Rust-Oleum hebben epoxy-primers die speciaal zijn ontwikkeld voor hout en metaal.

Prijzen variëren van 15 tot 30 euro per liter. Breng de primer dun aan en laat het volledig drogen voor je epoxy toevoegt.