Kleurpigment is naar de bodem gezakt: hoe voorkom je dit de volgende keer?
Je hebt net je epoxy project afgemaakt, de timer loopt af en je haalt de mal los. En dan zie je het: je kleurpigment is als een soort modderlaag naar de bodem gezakt.
Je mooie gradient is een vage vlek geworden en de bovenkant is bijna transparant. Balen! Dit gebeurt vaker dan je denkt, zelfs bij ervaren makers. Maar het goede nieuws: met de juiste aanpak en materialen is het super makkelijk te voorkomen. Laten we samen kijken hoe je de volgende keer een egaal, strak resultaat krijgt.
Wat je nodig hebt voordat je begint
Voordat je de flessen epoxy open draait, zorg je dat je spullen op orde zijn. Je hebt niet veel nodig, maar de juiste materialen maken wel het verschil.
We werken hier met epoxyhars, dus denk aan merken zoals ArtResin, Easy Composites of een goedkoper huismerk van de bouwmarkt. Zorg dat je hars en verharder vers zijn en op kamertemperatuur, zo’n 20-22 graden Celsius. Voor de kleurpigmenten kies je voor epoxy-safe opties.
Denk aan alcoholinkt, poederpigment of speciale epoxy kleurstoffen. Merken zoals Piñata of ResinTint werken top.
Poederpigment van bijvoorbeeld Easy Composites is ook ideaal, vooral voor metallic effecten. Je hebt ook een goede weegschaal nodig, maatbekers van plastic of glas, roerstaafjes van hout of plastic, en handschoenen. Vergeet je mengbakje niet; een simpel bekertje van 100 ml werkt prima.
Daarnaast is je werkplek belangrijk. Zorg voor een stabiele, vlakke ondergrond.
Een houten tafel met een afdekzeil is perfect. De temperatuur in de ruimte moet constant zijn, want temperatuurschommelingen kunnen de hars laten uitzetten of krimpen.
Zorg ook voor goede ventilatie, maar geen tocht, want dat geeft stofvorming.
Stap 1: Meng de hars en verharder op de juiste verhouding
De basis van een goed resultaat begint bij het mengen. De meeste epoxyharsen hebben een verhouding van 1 op 1 of 2 op 1.
Lees altijd het etiket van je merk. Bij ArtResin is het 1 op 1, bij Easy Composites soms 2 op 1. Weeg beide componenten af op een digitale weegschaal, niet met een maatbeker.
Zo ben je exact. Voor een kleine mal van 10x10 cm heb je ongeveer 50 gram hars en 50 gram verharder nodig.
Giet de verharder in een schone maatbeker, daarna de hars. Dit voorkomt dat je per ongeluk te veel verharder toevoegt.
Veelgemaakte fout: te weinig roeren. Dan blijven er ongemengde plekken zitten die later hard worden en scheuren veroorzaken.
Roer nu langzaam en constant. Beweeg het roerstaafje langs de randen van de beker en door het midden. Doe dit minimaal 3 minuten. Te snel roeren geeft luchtbellen, te langzaam geeft ongemengde delen.
Je ziet dat de vloeistof helder wordt en een egaal mengsel vormt. Laat het mengsel nu 2 minuten staan. Dit heet ontgassen.
Je ziet kleine luchtbelletjes naar boven komen en verdwijnen. Dit is normaal. Roer daarna nog een keer kort door. Nu is je basis mengsel klaar voor de kleur.
Stap 2: Voeg het kleurpigment toe zonder te mengen
Dit is de cruciale stap waar het vaak misgaat. Je wilt dat het pigment gelijkmatig verdeeld is, maar je wilt voorkomen dat het naar de bodem zakt.
Voeg het pigment toe aan het net gemengde epoxy. Doe dit in een kleine hoeveelheid. Voor alcoholinkt: 2-3 druppels per 50 ml mengsel.
Voor poederpigment: een snufje ter grootte van een erwt. Te veel pigment maakt de hars dik en kan uitharden voorkomen.
Roer het pigment nu heel voorzichtig door. Geen krachtige bewegingen, maar een langzame, omhoog trekkende beweging.
Denk aan het vouwen van een beslag. Dit heet de ‘fold and sweep’ techniek. Je vouwt het mengsel omhoog en langs de randen naar beneden. Doe dit 2-3 minuten.
Je ziet dat de kleur gelijkmatig verdeeld is zonder dat er een laagje op de bodem ontstaat. Veelgemaakte fout: te hard roeren na het toevoegen van pigment.
Dit brengt lucht in het mengsel en zorgt ervoor dat het pigment sneller naar de bodem zinkt. Gebruik liever een spatel dan een roerstaafje voor deze stap. Een siliconen spatel van 5 cm breed werkt perfect.
Stap 3: Giet de hars in de mal met de juiste techniek
De manier waarop je de hars in de mal giet, bepaalt voor een groot deel of het pigment blijft zweven. Giet altijd langs de rand van de mal, niet in het midden.
Begin met een kleine hoeveelheid, ongeveer 5 mm dik. Dit creëert een basislaag die het pigment opvangt. Als je een gradient wilt, giet je elke kleur in een apart bakje en giet je ze tegelijkertijd in de mal.
Gebruik hiervoor een mal van bijvoorbeeld 15x15 cm. Giet de eerste kleur, dan de tweede, enzovoort.
Tip: Gebruik een mal met een gladde bodem, zoals een silicone mal van Easy Composites. Dit voorkomt dat het pigment aan de onderkant blijft plakken.
Werk snel maar gecontroleerd. De totale giettijd voor een kleine mal is ongeveer 2-3 minuten. Te langzaam gieten geeft dat de eerste laag al begint te plakken. Veelgemaakte fout: te veel hars in één keer gieten.
Een laag dikker dan 1 cm kan lucht insluiten en het pigment naar beneden drukken. Giet liever meerdere dunne lagen. Voor een mal van 2 cm diep, giet je 3 lagen van 7 mm met 4 uur ertussen.
Stap 4: Voorkom dat pigment naar de bodem zakt tijdens het uitharden
Zelfs na het gieten kan pigment nog wegzakken. Dit gebeurt als de hars te vloeibaar is of als de temperatuur te laag is.
Zorg dat je project op een stabiele temperatuur van 20-22°C uithardt. Geen tocht, geen direct zonlicht. Gebruik een afdekhoes of een doos om stof te voorkomen, maar zorg voor luchtcirculatie.
Laat de hars de eerste 4 uur rustig uitharden. Dit is de ‘gel fase’ waarin de hars dikker wordt.
Roer of beweeg de mal niet in deze tijd. Als je een rotatie-techniek wilt proberen, draai de mal na 2 uur voorzichtig 180 graden. Dit helpt bij het verdelen van pigment in dikke lagen, maar is niet altijd nodig.
Veelgemaakte fout: het project verplaatsen of schudden tijdens het uitharden. Dit zorgt ervoor dat het pigment naar de bodem zakt. Zet je mal op een plek waar je hem niet per ongeluk aanraakt.
Stap 5: Controleer en corrigeer indien nodig
Als je ziet dat het pigment toch naar beneden is gegaan, is het niet altijd verloren. Voor dunne lagen kun je na het uitharden licht schuren met fijn schuurpapier (korrel 400) en een nieuwe laag heldere epoxy erover gieten. Voor dikke lagen is het lastiger; dan is het beter om opnieuw te beginnen.
Test altijd eerst op een klein stukje. Meng een kleine hoeveelheid hars met pigment en giet in een silicone mal van 2x2 cm.
Laat het 24 uur uitharden en kijk of het pigment blijft zitten. Mocht je merken dat je epoxy plakkerig blijft, dan scheelt dit gelukkig veel teleurstelling bij grote projecten.
Veelgemaakte fout: te veel pigment toevoegen na het gieten. Dit verstoort de uitharding en geeft een plakkerig resultaat. Voeg altijd pigment toe vóór het gieten, en voorkom ghosting bij een tweede laag.
Verificatie-checklist
- Hars en verharder op kamertemperatuur (20-22°C) en correct gewogen.
- Minimaal 3 minuten gemengd en 2 minuten ontgast.
- Pigment toegevoegd met de ‘fold and sweep’ techniek, niet te hard geroerd.
- Gegeoten langs de rand van de mal, in lagen van maximaal 1 cm dik.
- Project op een stabiele plek zonder tocht of temperatuurswisselingen.
- Eerste 4 uur niet verplaatsen of schudden.
- Testproject gedaan op een klein formaat.
Met deze stappen en materialen ben je verzekerd van een egaal kleurresultaat.
De volgende keer dat je een epoxy project maakt, heb je geen last meer van pigment dat naar de bodem zakt. Zorg er ook voor dat je een gevaarlijke flash cure voorkomt. Succes en veel plezier met craften!