De meest gestelde vragen door beginnende makers
De ideale uithardingstijd en temperatuur bepalen
Het moment dat je je epoxy giet, begint een race tegen de klok. De uithardingstijd is niet zomaar een getal; het is een samenspel van temperatuur, de soort hars die je gebruikt en hoe dik je laag is.
Beginnende makers denken vaak dat het proces na een dag wel klaar is, maar het echte verhaal is wat ingewikkelder.
Je wilt niet dat je prachtige houten tafel of onderzetter na een week al krassen vertoont omdat de hars nog niet op volle sterkte is. De temperatuur in je werkruimte is je belangrijkste vriend of vijand. De meeste epoxyharsen zijn ontwikkeld om bij kamertemperatuur te werken, idealiter rond de 20-22 graden Celsius.
Is het kouder dan 18 graden? Dan vertraagt de chemische reactie enorm.
Verschil tussen stofdroog en volledig uitgehard
Je gieting kan troebel worden of zelfs niet goed uitharden. Is het warmer dan 25 graden? Dan gaat het proces juist te snel. Je hebt dan minder tijd om te werken en de kans op luchtbellen neemt toe.
Zorg dus voor een stabiele temperatuur; dat is de basis voor een goed resultaat.
Hier gaat het vaak mis. Je raakt de oppervlakte aan na een uur of twaalf en het voelt niet meer plakkerig. Dit noemen we 'stofdroog'.
Het is een goed teken, maar het is niet hetzelfde als 'volledig uitgehard'. Je hars is dan nog steeds relatief zacht.
Invloed van kamertemperatuur
Als je er nu met een scherp gereedschap overheen krast, is de kans op een permanente beschadiging groot. Volledig uitgehard betekent dat de hars zijn maximere hardheid en chemische weerbaarheid heeft bereikt. Pas dan is het materiaal krasbestendig en hittebestendig.
Voor de meeste standaard giet- en coating epoxy's die je in de Benelux koopt, duurt het ongeveer 3 tot 7 dagen voordat ze volledig zijn uitgehard. Je moet dus een beetje geduld hebben voordat je je nieuwe creatie in het wild brengt.
Stel, je werkt in een koude garage in de winter. De verharder en de hars zijn dik en stroperig.
Je mengt ze, maar de twee componenten kunnen niet goed met elkaar reageren. Het resultaat? Een plakkerige plek die nooit hard wordt. Om dit te voorkomen, warm je de flessen voor het mengen even op in een bak met lauw water (niet heet!).
Dit maakt de vloeistof vloeibaarder en zorgt voor een betere menging en een voorspelbare uitharding. Aan de andere kant, als het bloedheet is in je werkruimte, heb je maar een paar minuten de tijd om je mengsel te gieten en te bewerken voordat het te dik wordt.
Dit fenomeen heet 'pot life'. Een warme omgeving verkort deze tijd drastisch. Een simpele airco of ventilator kan al helpen om de temperatuur onder controle te houden, zodat je rustig je werk kunt doen.
Een gieting van 1-2 cm dik kan in de eerste 24 uur al 90% van de uitharding doormaken, maar de volledige chemische sterkte bereikt hij vaak pas na 3 tot 7 dagen. [1.7]
Luchtbellen in je gieting voorkomen en verwijderen
Luchtbellen zijn de nachtmerrie van elke epoxy-maker. Ze verpesten de diepte en de helderheid van je werk.
Ze ontstaan op twee manieren: tijdens het mengen en doordat ze uit het hout ontsnappen. Tijdens het roeren met een roerstaaf draai je onherroepelijk lucht in het mengsel. En als je een levendig stuk hout als basis gebruikt, zitten daar kleine poriën en luchtbelletjes in die onder druk van de hars naar boven komen.
Om luchtbellen te minimaliseren, begin je bij het mengen. Roer langzaam en zorgvuldig.
Mengen zonder luchtbellen
Je wilt de hars en verharder goed mengen, maar je wilt geen whirlpool creëren. Laat het mengsel na het roeren een minuut of 5 tot 10 staan. De zwaardere luchtbellen zullen langzaam naar de oppervlakte stijgen.
Giet daarna voorzichtig in een dunne straal op je werkstuk. Een truc die veel ervaren makers gebruiken, is het 'bevochtigen' van het hout met een dun laagje epoxy voordat je de hoofdgieting erop doet. Wil je voorkomen dat je leert van je eigen fouten? Lees dan onze tips voor beginners.
Dit sluit de oppervlakkige poriën van het hout en voorkomt dat lucht ontsnapt in de dikke laag erboven.
Werken met een warmtepistool of verfbrander is de volgende stap, maar dat is de moeite waard. Voor de echte fijnproevers zijn er vacuümruimtes (pot life) en drukruimtes. Een vacuümruimte zuigt de lucht uit je hars voordat je giet, een drukruimte perst de luchtbellen samen tot microscopisch kleine onzichtbare bolletjes. De goedkoopste optie om te beginnen is nog steeds een goede verfbrander.
Gebruik van een brander of heatgun
Een professionele heatgun (zoals die van de Action of een bouwmarkt) kost tussen de €20 en €40 en doet wonderen. Als je je gieting hebt gemaakt, haal je vlak boven het oppervlak (5-10 cm) met de vlam of de hete lucht van je heatgun heen en weer.
De warmte verlaagt de oppervlaktespanning van de hars, waardoor luchtbellen naar boven komen, openbarsten en verdwijnen. Doe dit direct na het gieten en nog een keer na ongeveer 20 minuten. Wees voorzichtig met een open vlam op hout en hars; zorg dat je de vlam niet te dicht bij het oppervlak houdt om verbranding te voorkomen.
Met een heatgun heb je meer controle. Je gebruikt geen vlam, dus het risico op brand is kleiner.
De straal hete lucht doet hetzelfde werk: het breekt de oppervlaktespanning. Bovendien kun je met een heatgun ook stofdeeltjes uit de lucht wegblazen vlak voordat je de gieting maakt. Een schone werkplek is essentieel voor een strak resultaat.
De juiste mengverhouding berekenen
Elke epoxyhars heeft een specifieke mengverhouding. Dit is een verhouding in volume (bijvoorbeeld 2:1) of in gewicht (bijvoorbeeld 100:45).
Dit is geen advies, het is een harde regel van de chemie. Afwijken van deze verhouding betekent dat je hars nooit de beloofde eigenschappen zal krijgen.
Dit is misschien wel de grootste valkuil voor beginners. Veel startsets worden geleverd met maatbekerjes waar je tot de streepjes kunt aflezen. Dat is handig voor kleine projecten, maar voor grotere werkstukken is het slimmer om te werken met een digitale weegschaal. Weeg je hars en verharder af. Dit is veel preciezer dan meten in milliliters, vooral als je grote hoeveelheden nodig hebt. Wil je daarnaast luchtbellen poppen als een pro? Volg dan onze makkelijkste methode.
Volume vs. gewicht
Waarom is afwegen beter? Omdat de dichtheid van hars en verharder licht kan verschillen. Bovendien is het makkelijker om een weegschaal te gebruiken bij het maken van grotere hoeveelheden. Als je een epoxy met een 2:1 mengverhouding (volume) wilt gebruiken, kun je dat