De balans tussen passieprojecten en commerciële opdrachten
Je kent het wel: je hebt een hoofd vol ideeën en een zolder vol hout.
Aan de ene kant wil je die ene prachtige eettafel van eikenhout met een epoxy-rivier maken, puur voor de voldoening. Aan de andere kant moet er ook brood op de plank en helpt die klant met een simpele wandplank je daarbij. Die twee werelden botsen soms. Hoe hou je plezier in je hobby en tegelijkertijd je bedrijf draaiende? Dat is de balans waar we het vandaag over hebben.
Wat is die balans eigenlijk?
Stel je voor: je hebt twee soorten opdrachten op je werktafel liggen.
De ene is een passieproject. Jij bepaalt het ontwerp, je gebruikt die ene dure, nieuwe lak en je experimenteert erop los. Het doel is plezier, leren en een uniek stuk voor je eigen collectie of portfolio.
Je verdient er op dit moment niets aan, maar je energie- en motivatieniveau zijn superhoog. De andere opdracht is een commercieel project.
Een bestaande klant wil drie identieke houten bijzettafeltjes hebben, zonder al te veel poespas.
Het is een "saai" klusje, maar het levert je €300,- op. De materialen kosten €80,- en je bent er 6 uur mee bezig. Dit is werk dat je bedrijf in stand houdt, maar je creatieve brein niet echt prikkelt. De balans gaat dus over hoe je deze twee soorten opdrachten in je schema mixt.
Het gaat erom dat je genoeg commercieel werk doet om je vaste lasten te betalen én om materialen te kopen voor je passieprojecten. Tegelijkertijd zorg je dat je genoeg tijd overhoudt voor die passie, zodat je niet opbrandt en je liefde voor het vak verliest.
Waarom dit zo belangrijk is voor je hoofd en je portemonnee
Als je alleen maar commerciële opdrachten doet, loop je het risico vast te roesten. Je bent alleen maar productie aan het draaien.
Misschien maak je die wandplank voor de tiende keer op dezelfde manier. Je creativiteit verdort.
Op een gegeven moment kijk je met een frons naar je eigen gereedschap, omdat het alleen nog maar werk betekent. Dit leidt tot een burn-out of het opgeven van je bedrijf. Aan de andere kant: als je alleen maar passieprojecten doet, ben je wel heel blij in je hoofd, maar heb je een lege portemonnee.
Een mooie epoxy tafel van 2 meter lang kost je al snel €250,- aan hars alleen, plus €150,- aan mooi notenhout. Als je die verkoopt voor €500,- en er 40 uur aan kwijt bent, verdien je geen droog brood.
Je kunt je gereedschap niet vervangen en je hebt geen geld voor de volgende lading materialen. Een gezonde mix zorgt voor stabiliteit. Het commerciële werk is je financiële anker. Het betaalt je vaste lasten en zorgt dat je die dure, professionele afkortzaag kunt kopen.
De passieprojecten zijn je brandstof. Die houden je scherp, zorgen voor unieke stukken in je portfolio en geven je de motivatie om door te gaan.
Ze zijn de beloning voor het harde werken.
Hoe je de mix praktisch aanpakt: tijd en geld
De beste manier om dit aan te pakken, is door je tijd en je geld te verdelen. Ik heb het over het '70/30 model', maar dan op een relaxte manier.
Geen strakke regels, maar een richtlijn. Probeer ongeveer 70% van je factureerbare uren te besteden aan commercieel werk.
Dit is het werk dat je direct betaalt. Denk aan het repareren van een stoelpoot of het maken van een boekenkast op maat. Vergeet hierbij niet je administratie goed bij te houden. De overige 30% van je tijd plan je in voor passieprojecten.
Dit is je 'R&D-tijd' (Research & Development). Dit doe je misschien niet op een dinsdagmiddag, maar 's avonds of in het weekend. Je kunt deze uren niet factureren, maar ze zijn essentieel. Tijdens deze uren leer je bijvoorbeeld hoe je die perfecte waterval-methode met epoxy toepast op een klein dienblad, terwijl je leert hoe je de kostprijs van je epoxy project berekent.
Dit kleine project kost je €30,- aan hars en wat restjes hout, maar de kennis die je opdoet, is goud waard.
Een andere strategie is het 'klussen voor materiaal'. Een klant wil een speciale bar van oud eikenhout.
Jij hebt net een partij oude barnwood gescoord voor €200,-. Je vraagt de klant €600,- voor de bar. Je materiaalkosten zijn €200,-. Je verdient €400,-.
Na de klus hou je misschien 3 planken over die perfect zijn voor een kleine passieproject-tafel.
Zo verdien je geld én hou je materiaal over voor je creatieve uitspattingen. Laten we het over gereedschap hebben. Een commerciële klant vraagt om een massief eiken tafelblad van 2 meter.
Je kunt dat met de hand schuren, maar dat kost je 8 uur. Als je investeert in een goede bandschuurmachine (zoals een Triton TRA001 of een Festool RO 150, rond de €400 - €900), ben je misschien maar 2 uur bezig.
De commerciële klus verdient de investering in professioneel gereedschap. Dit gereedschap gebruik je daarna weer voor je passieprojecten, waardoor die ook sneller en mooier worden.
Verschillende strategieën en een realistische berekening
Je hoeft je niet vast te pinnen op één model. Je kunt spelen met de verhoudingen.
- De 80/20 Stabiliteit: Je bent net begonnen en hebt geld nodig. 80% van je tijd is voor betaalde klussen (houtbewerking op bestelling), 20% is voor experimenteren met epoxy. Je commerciële klussen zijn vaak simpeler (bijvoorbeeld alleen schuren en oliën) zodat je ze snel kunt draaien.
- De 50/50 Kunstenaar: Je bent al wat langer bezig en hebt een vaste klantenkring. Je neemt alleen de leuke, uitdagende commerciële klussen aan en besteedt de helft van je tijd aan het maken van kunstobjecten van hars en hout. Je prijzen liggen hoger, dus je hoeft minder klussen te doen om rond te komen.
- De 'Productie vs. Prototype' mix: Dit werkt goed. Je plant een week in waarin je 5 identieke, simpele dienbladen maakt voor een webshop (commercieel). De week erna plan je 1 dag voor het prototype van een nieuwe, complexe epoxy-schrijftafel (passie).
Hier zijn een paar opties: Laten we een cijfertje plakken op een simpele houten plank met epoxy accenten, om het verschil te zien.
- Commerciële opdracht: Een klant wil 4 planken van 80 cm lang, 20 cm breed en 2 cm dik van grenen. Je maakt ze strak, schuurt ze naar korrel 240 en lak ze af met een heldere lak. Je vraagt €80,- per stuk. Totaal €320,-. Kosten: €80,- hout, €20,- lak. Winst: €220,-. Tijd: 4 uur per plank = 16 uur totaal. Dit is een prima uurloon voor een beginnende houtbewerker.
- Passieproject (met oog op verkoop): Jij maakt een 'River Table' voor je eigen portfolio. Je gebruikt 2 eiken bladen van 200x80x3 cm (€250,-) en 5 liter gegoten epoxy van een A-merk als Epodex (€150,-). Totaal materiaal: €400,-. Je bent er 25 uur mee bezig, inclusief het bouwen van de mal en het polijsten. Je kunt dit stuk voor €1200,- verkopen. Je verdient €800,-. Dit voelt als een overwinning en je kunt het gebruiken om duurdere klanten aan te trekken.
Praktische tips om de balans te houden
Het is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe hou je dit vol zonder dat je je schuldig voelt of overwerkt raakt?
Vergeet nooit: commercieel werk betaalt voor de passie. Zie het niet als een noodzakelijk kwaad, maar als de sponsor van je creativiteit.
Plan je passie in. Schrijf het net zo hard in je agenda als een betaalde klus.
Zet er bijvoorbeeld 'Donderdagmiddag: Experiment met glow-in-the-dark epoxy korrels' in. Als je het niet plant, schuift het altijd door. Gebruik je passie voor je marketing. Maak foto's van je passieprojecten en post ze op je sociale media of website.
Dat ene gave bijzettafeltje met de blauwe hars trekt veel meer aandacht dan de vijf simpele planken die je hebt verkocht. Dat leidt weer tot nieuwe, leukere commerciële opdrachten. Hou een simpele administratie bij. Een spreadsheet is genoeg. Schrijf per project op: materiaalkosten, uren en opbrengst.
Weet hoeveel je moet verdienen om je rekeningen te betalen. Als je weet dat je €1500,- per maand nodig hebt, weet je hoeveel planken je moet verkopen.
Dat maakt het kiezen voor een 'saai' project veel makkelijker. Leer 'nee' te zeggen. Soms komt er een klant die een enorm project wil voor een prikkie.
Als je al genoeg commercieel werk hebt, is het beter om die tijd te besteden aan een passieproject. Je energie is je kostbaarste bezit. Soms is een avondje experimenteren met een nieuwe houtbeits meer waard dan investeren in nieuwe machines voor een frustrerende, laagbetaalde klus.
Zoek je de balans op in je werk, dan zul je zien dat je bedrijf niet alleen financieel sterker wordt, maar ook veel leuker.
Je blijft je ontwikkelen en je houdt plezier in wat je doet. En dat is uiteindelijk waar het om draait.